გურამ დოჩანაშვილი / თავფარავნელი ჭაბუკი /

ზღვის გაღმა, კოშკში, ქალი ცხოვრობდა,
ზღვის გაღმა, კოშკში ცხოვრობდა ქალი…
ფუღურო

ზღვის გაღმა, როგორც კი მოსაღამოვდებოდა, ერთი ავსული დედაბერი ჩაშავებული ფუღუროდან თავს ქურდულად გამოჰყოფდა და იქაურობას ავად მოავლებდა გადმოკარკლულ თვალებს. წამსვე შეიმალებოდა ფუღუროში, დაღამებას გატრუნული უცდიდა, მერე კი, მაგრამ რომ ჩამობნელდებოდა, ჯერ მოკაუჭებულ ცხვირს გამოჰყოფდა, მერე თავს, გაძვალტყავებულ ხელსაც გამოაძვრენდა, გაჭირვებით გამოფოფხდებოდა ჩაშავებული ფუღუროდან – ზღვის გაღმა, ტყეში, ყოველი ღამით, ერთი ავსული დედაბერი ჩაშავებული ფუღუროდან იბადებოდა.

Continue reading

ნიკო ლორთქიფანიძე / იყიდება საქართველო /

   იყიდება საქართველო. მინდორ-ველით, მთა-გორით, ტყით, ვენახით, სათესით; წარსულის ისტორიით, მომავალი სვე-ბედით; მშვენიერის ენით; ნაქარგი ფარჩა-ხავერდით; ვაჟკაცურის ხასიათით, სტუმართ-მოყვარეობით; დიდებულის სანახაობით, წმინდა ჰაერით; ნაამაგევი სახლით და კარით; ჩუქურთმიანი მონასტრებით და ეკლესიაბით; მჩქეფარე ნაკადულებით; ლურჯის ზღვით; მოწმენდილ-მოკაშკაშებული ცით; ერით, Continue reading

დოსტოევსკი / ივან კარამაზოვი ღმერთის შესახებ

  იცი, ჩემო ძვირფასო, ერთი ბებერი ცოდვილი ცხოვრობდა მეთვრამეტე საუკუნეში, რომელმაც განაცხადა, რომ ღმერთი რომ არ არსებულიყო, მისი გამოგონება გახდებოდა საჭიროო. და მართლაც, ადამიანმა ღმერთი მოიგონა და ის კი არ არის გასაკვირი და საოცარი, რომ ღმერთი მართლაც არსებობს, არამედ ის, რომ ასეთი აზრი – ღმერთის აუცილებელი არსებობის აზრი – ისეთ ველურ და ბოროტ ცხოველს შეიძლებლოდა გასჩენოდა, როგორიც ადამიანია, – იმდენად წმინდა, იმდენად გულისამაჩუყებელი და იმდენად ბრძნულია ეს აზრი და იმხელა ღირსებას სძენს ის ადამიანს. რაც შემეხება მე, უკვე დიდი ხანია გადავწყვიტე, იმაზე არ ვიფიქრო – ადამიანმა შექმნა ღმერთი თუ ღმერთმა ადამიანი?

* * *

Видишь, голубчик, — говорит Иван Алеше, — был один старый грешник в восемнадцатом столетии, который изрек, что если бы Continue reading

ერიხ მარია რემარკი / ტრიუმფალური თაღი /

… მარტოობას ყველა ნელ-ნელა შევეჩვიეთ, ის რაც ოდესღაც ერთმანეთთან გვაკავშირებდა, ახლა დარღვეულია. ისე დავცვივდით, როგორც გაწყვეტილი ძაფიდან მიწის მძივები. უკვე აღარაფერია მყარი. – ერთხელ სიყმაწვილეში, სათიბში ვიწექი. ზაფხული იყო, ცაზე ღრუბლის ნასახი არ ჩანდა. ვიდრე დავიძინებდი, ორიონს გავცქეროდი. შორს ეკიდა, ჰორიზონტზე, ტყის თავზე. შუაღამისას რომ გამომეღვიძა, ვხედავ – ორიონი პირდაპირ ჩემს თავზეა. ეს ამბავი მთელი ცხოვრების განმავლობაში დამამახსოვრდა. სკოლაში ვისწავლე, რომ დედამიწა პლანეტაა და თავისი ღერძის გარშემო ბრუნავს, მაგრამ ეს განყენებულად მესმოდა, არასოდეს დავფიქრებულვარ ამაზე. მაშინ პირველად ვიგრძენი, რომ ეს მართლაც ასეა. Continue reading

სერვანტესი / დონ კიხოტი / მარსელას სიტყვა უპასუხო სიყვარულზე

მარსელას სიტყვა უპასუხო სიყვარულზე

   თქვენ ამბობთ, ღმერთმა მშვენიერი გაგაჩინაო, და ვინც კი მნახავს, არ შეუძლია არ შემიყვაროს, მაგრამ ჩემი სილამაზე რომ ჩემს თავს აყვარებს ხალხს, განა მეც ყველა უნდა შევიყვარო, ვისაც ვუყვარვარ? ჩემი ჭკუით ვიცი, ყველა მშვენიერი ჩემთვის საყვარელია, მაგრამ აქაო და მშვენიერი ყველას თავს გვაყვარებს, განა სამართლიანი იქნება მასაც თანაბარი სიყვარული მოვთხოვოთ ყველამ? რატომ იმას კი არ ფიქრობთ, რომ მშვენიერ ქალში შეყვარებული შეიძლება მახინჯი იყოს და ზიზღის მეტისა სხვა გრძნობის აღძვრა არ შეეძლოს. მოდის ის მახნიჯი და გეუბნება: „მიყვარხარ, იმიტომ რომ ლამაზი ხარ და შენც უთუოდ უნდა შემიყვარო, თუმცა მახინჯიცა ვარო“. რა სამართალია? Continue reading

ჯემალ ქარჩხაძე / ზებულონი /

   მრავალი წლის შემდეგ, როდესაც ხანგრძლივი ხეტიალისა და უთვალავი ფათერაკით დაღლილ-დაქანცული, როგორც იქნა, გასცდა ვიწროსა და ბნელ, შმორის სუნით გაჟღენთილ ხვრელს და კაშკაშა სინათლეში მოხვდა, ზებულონმა დაინახა ცისფერი სიკვდილი, რომელიც აყვავებული ნუშისა და ტყემლის თეთრ ტევრს გამოეყო, ჭრელ მინდორზე დაეშვა და მისკენ გამოეშურა. ყვავილები რომ არ გაეთელა, შიშველ ფეხებს მიწას არ აკარებდა, ისე მსუბუქად მოდიოდა, როგორც სიზმარში, და დამათრობელი ღიმილით იღიმებოდა. ასე ახლო ზებულონს სიკვდილი არასოდეს ენახა. მართალია, მთელი ცხოვრება თითქმის მის გვერდით გაატარა, მუდამ ირგვლივ უტრიალებდა, როგორც ფარვანა ალს, საცა არ უნდა ყოფილიყო ყველგან და ყოველთვის გრძნობდა მის საშიშსა და მომნუსხველ სუნთქვას, მაგრამ პირისპირ არასოდეს შეყრია. ახლა თვალებში შეჰყურებდნენ ერთმანეთს და მათ მზერას ვეღარაფერი გათიშავდა, რადგან შერწყმის სურვილი ორთავეს გარდაუვალი ძალით ეწეოდა ერთმანეთისკენ. ზებულონი ნეტარებით გრძნობდა, რომ კიდევ რამდენიმე ნაბიჯი და მისი გზა საბოლოოდ შეუერთდებოდა სიკვდილის გზას Continue reading

გრიგოლ რობაქიძე / გველის პერანგი /

სამი წელი. აუტანელი. ძახილი ვილლადან: „ახალი რასსა“ – სადღაც შორს შორს: თითქო მოგონებული. ეხლა სხვა პაროლი: „ლატინთა გენია“ – „სლავების იდეა“  – „გერმანიის სული“ – „ბრიტანეთის ხელმწიფება მსოფლიოს გამრიგებელი თუ მომრიგებელი“: სხვა კიდევ მრავალი. და თანავე: სისხლი. ჟლეტა. სიმშილი. მოჭრილი ფეხები ცალკე დასაფლავებული. ტირილი მოჭრილი ფეხების, როცა მექანიკურ ფეხებს აკეთებენ. სევდა უკანასკნელთა. თანჩაყოლებული დამარხულ ფეხებთან. სიკვდილი ნაყოფის. ძუძუების ატირება დედების. ძმის დაკარგვა. მამის დაღუპვა. მეგობრის გაქრობა. გამოთხოვება მეომრების სანგრებთან. ცალი თვალის დავსება და მეორის ცრემლი დაობლებულის. დაბრმავებული დაბრუნება საცოლესთან. საცოლეს ტირილი და უნუგეშობის გაღრმავება ამ ტირილზე. Continue reading

გურამ დოჩანაშვილი / კაცი, რომელსაც ლიტერატურა ძლიერ უყვარდა /

 – ქვეყნად არსებულ ხმაურთაგან ერთს გამოვყოფდი – ხმადაბლა, კრძალვით ამბობს რესპონდენტი, – ყველაზე საშინელს, უსიამოს, გულდამწყვეტსა და ვინ იცის, კიდევ რა – ესაა პირველი გორახის დაცემა საფლავში ჩადგმულ კუბოს სახურავზე, გაგახსენდათ, არა? ყრუ ხმაურია, საზარლად ფშვნადი… ესეც არ იყოს, შეუძლებელია, ხანდახან ძილი არ გაგიტყდეს და, ბნელი ღამით, უეცრად დაღვიძებულს, უცნაური, განსხვავებული სიცხადით წარმოგიდგება სიკვდილი, რომელიც, დარწმუნებული ბრძანდებოდეთ და, მოვა… ეს ერთადერთია, ერთადერთი, რაც დანამდვილებით იცი, მაგრამ დღისით, მზისით, ოჰოჰო, ხალხში, უჰ რა გულზე ხართ, ფრუტუნით იბანთ პირს, საუზმობთ, და შებოლილ ძეხვს ისე ღონივრად ღეჭავთ, თითქოს რკინა იყოს, ერთმანეთს ხვდებით და ზოგი – უფროსი ბრძანდებით, ზოგიც – უმცროსი, არ არსებობს მხოლოდ ტოლი, ეს თქვენთვის, Continue reading

ეგზიუპერი / პატარა უფლისწული / (ქართულად და ორიგინალში)

ლოთი

ილუსტრაცია "პატარა უფლისწულიდან" (ეგზიუპერის ნახატი)

   შემდეგ პლანეტაზე ლოთი ცხოვრობდა. პატარა უფლისწულმა მასთან სულ ცოტა ხანი დაჰყო, მაგრამ ამის შემდეგ ცუდ გუნებაზე შეიქმნა

   როცა ამ პლანეტაზე გამოცხადდა, ლოთი მდუმარედ იჯდა და ბოთლების გროვას შესცქეროდა – ცარიელებსა და სავსეს.

– რას შვრები? – ჰკითხა პატარა უფლისწულმა

– ვსვამ. – პირქუშად მიუგო ლოთმა.

– რატომ?

– რათა დავივიწყო.

– რა უნდა დაივიწყო? – Continue reading

ჯორჯ ორუელი / 1984 / “სიძულვილის ორწუთეული”

ისტერიკა

   სიძულვილის პირველი ოცდაათი წამის მანძილზე ნახევარი დარბაზი თავშეუკავებელ სიშმაგეს აფრქვევდა. აუტანელი იყო ეკრანიდან გამომზირალი თვითკმაყოფილი ცხვრის სახე და ევრაზიული არმიის დამზაფვრელი ძალმოსილება. გოლდსტეინის დანახვა, თვით მასზე გაფიქრებაც კი უკვე მექანიკურადაც კი იწვევდა შიშსა და რისხვას. ეს კაცი უფრო მეტი სიძულვილის საგანი იყო, ვიდრე ევრაზია, ან აღმოსავლეთაზია, რადგან როდესაც ოკეანია ერთ-ერთ მათგანთან ომობდა, მაშინ, როგორც წესი, ზავი ჰქონდა მეორესთან. ყველაზე უცნაური კი ის იყო, რომ, თუმცა გოლდსტეინი ყველას სძულდა და ეზიზღებოდა, თუმცა ბაქნებზე, ეკრანებზე, გაზეთებსა და წიგნებში მის თეორიებს ყოველდღიურად – დღეში ათასჯერ – ამასხარავებდნენ, უარყოფდნენ, ანადგურებდნენ და, მთლიანობაში, რაღაც უბადრუკ ნაგვად ნათლავდნენ, – ამ ყველაფრის მიუხედავად, მისი გავლენა თითქმის არასოდეს კლებულობდა. ყოველთვის გამოიძებნებოდნენ მიამიტები, რომლებსაც იგი შეაცდენდა. დღე არ გავიდოდა, აზრის პოლიციას არ ემხილებინა გოლდსტეინისთვის მომუშავე ჯაშუშ Continue reading

ფრანც კაფკა / განაჩენი / (ქართულად და რუსულად)

ფრანც კაფკა, განაჩენი

…და ხმამაღლა დასძინა:

   – მაშ ასე, ახლა იცი – მხოლოდ შენ არ მოქმედებდი, აქამდე მარტო საკუთარ თავს იცნობდი! არსებითად, უმანკო ყრმა იყავი, მაგრამ ის უფრო სწორია, რომ ნამდვილი სატანა ხარ! ამიტომაც იცოდე: მე წყალში დახრჩობს გისჯი!
გეორგმა იგრძნო, რომ თითქოს რაღაც ერეკებოდა ოთახიდან, გარეთ გავარდა და თან ყურებში ჩარჩენილი ხმაური გაიყოლა – მამის ლოგინზე დანარცხების ხმა.
კიბეზე ისე ჩარბოდა, როგორც დამრეც სიბრტყეზე, რამდენიმე საფეხურს ერთად ახტებოდა, და მოსამსახურე ქალს დაეჯახა, რომელიც ზევით ადიოდა ოთახის დასალაგებლად.
– ღმერთო ჩემო! – შესძახა ქალმა და სახეზე წინსაფარი აიფარა, მაგრამ გეორგი უკვე გამქრალიყო.
იგი ჭიშკრიდან გამოვარდა, ქუჩა გადაირბინა და მდინარისკენ გაიქცა. აი უკვე მტკიცედ ჩაეჭიდა მოაჯრის, როგორც მშიერი დააცხრება ხოლმე გემრიელ საჭმელს, Continue reading

პაველ ვეჟინოვი / განზომილებანი /

განზომილებანი

 სისულელეა, მოსთხოვო ადამიანს ის, რისი გაკეთებაც არ შეუძლია. თითოეულ ჩვენგანში იმალება რაღაც იდუმალი ძალა, რომელიც უკან გვეწევა და ხელ-ფეხს გვიბორკავს. ვხვდები, ნათლად ვერ ვამბობ იმას, რისი თქმაც მინდა. არ შეგიმჩნევიათ, რა ხშირად არიან ადამიანები არათანმიმდევრულნი და ძალზედ ხშირად ამბობენ იმას, რასაც არ ფიქრობენ? ზოგჯერ კი მოულოდნელ, ჩემი აზრით, უგუნურ საქციელსაც კი სჩადიან. არაფერი არ არის არათანმიმდევრულობაზე უფრო ძნელი. არადა, ეს თანმიმდევრულობაც რას ნიშნავს – რას ან ვის უნდა მისდევდე? საკუთარ თავს? საუკეთესო შემთხვევაში შენსავე იმ ნაწილს, რომელსაც გონება და ცნობიერება ეწოდება. ადამიანს არ ძალუძს საკუთარი თავის ბოლომდე შეცნობა. ამით ის მისწვდებოდა სამყაროს ჭეშმარიტებას, ჩვენს ხანმოკლე სიცოცხლეში კი ეს შეუძლებელია, უფრო შეუძლებელი ვიდრე ფრინველივით ცაში აჭრა, რაც ალბათ ოდესმე მოხდება კიდეც, რადგან ეს ადამიანის შესაძლებლობათა ფარგლებშია. მაგრამ როგორ უნდა შევიცნოთ საკუთარი თავი?

   ეჭვს გარეშეა, ადამიანი ბუნების ყველაზე რთული ქმნილებაა. მას შეიძლება ასი სახე გააჩნდეს, მაგრამ ორი მათგანი ყოველთვის დომინირებული იქნება დანარჩენებზე…

   ადამიანი არის ის, რაც ამჟამადაა და ის, რაც იყო მილიონი წლების განმავლობაში, მაგრამ განა Continue reading

დოსტოევსკი / თვინიერი /

ბრმა იყავი, ბრმა! მაგრამ მკვდარი ხარ, არ გეყურება! შენ რა იცი რა სამოთხეში გამყოფებდი. ჩემს გულში იყო ეს სამოთხე და იმ სამოთხეს მე შენ ირგვლივ ავაყვავებდი! ნუ გყვარებოდი, რა მოხდა მერე? ყველაფერი მაინც ისე იქნებოდა, მაინც ისე დარჩებოდა. ოღონდაც ყველაფერს მომიყვებოდი, როგორც მეგობარს – გავიხარებდით და გავიცინებდით ერთიმეორის შემყურე. გინდაც სხვა ვინმე შეგყვარებოდა. იმას კისკისით რომ გაჰყვებოდი, მე ქუჩის მეორე მხრიდან შემოგხედავდი… ოჰ, იყოს ასე, იყოს ასე, ოღონდ კი თვალი გაახილე თუნდაც ერთი წამით, მარტო წამით! შემომხედე წეღანდელივით, როცა წინ დამიდექი და შემომფიცე, შენი ერთგული ვიქნებიო! ჩემს თვალებში ყველაფერს წაიკითხავდი. Continue reading

ი.ჭავჭავაძე / ოთარაანთ ქვრივი / “გულის ფხანა”

ოთარაანთ ქვრივი (ლევან სონღულაშვილი)

— ტკბილი სიტყვა რა არისო! — იტყოდა ხოლმე, — ამ გამწარებულს წუთის-სოფელში ტკბილი სხვა რა არის, რომ სიტყვა იყოს. რას მიქვიან ტკბილი სიტყვა! თვალთმაქცობაა, სხვა არაფერი. ტკბილი სიტყვა ნუგეშია, კაცს გულს მოჰფხანს. გულის-ფხანა რაღა დარდუბალაა! ფხანა ქეცმა იცის. ნუ გაიქეციანებ გულს და ფხანაც საჭირო არ იქნება. სიტყვა სამურველი ხომ არ არის, — მოსაკიდებელი ჩანგალია, რომ გული ან აქეთ მისწიოს, ან იქით, თორემ ობი მოეკიდება, როგორც კიდობანში დავიწყებულს პურს. გული ადგილიდამ უნდა მისძრას-მოსძრას კაცმა, თუ კაცს კაცის სიკეთე უნდა. ფხანა გულისა რის მაქნისია! უქმის კაცის საქმეა. თავადიშვილები ფეხის გულზე ხელს ასმევინებენ, რომ ძილი მოიგვარონ, გულის ფხანაც ის არის: ძილს მოჰგვრის. ის კი არ იციან, რომ თუ წუთის-სოფელს ერთს ბეწო ხანს თვალი მოუხუჭე, ისე გაგთელავს, როგორც დიდოელი ლეკი ნაბადსა.